Trafikte araba kullanırken kullanan siz değilseniz kullanan kişiyi gözlemleyin. Trafikle, trafiğin akışıyla, trafik kurallarıyla, lambalarla, diğer araç kullananlarla, yayalarla nasıl bir ilişki halinde. Araba kullanırken kavga eder gibi mi, yol kendisinin bile olsa hep yan şeride kaçıp onu sıkıştırana yol mu veriyor, hep söyleniyor mu yoksa çok mu sessiz, hem araba kullanıp hem telefonuna mı bakıyor, araba kullanıp telefonuna bakıp üstüne bir de size, diğer şoförlere, yayalara yaptıkları şeyi nasıl yapmaları gerektiğini mi öğretiyor? Kurallara uymamayı seçiyorsa yani kırmızıda geçiyor, sinyalsiz dönüyor, şerit ihlali yapıyorsa bunun sorumluluğunu kime, kimlere yüklüyor? Çok bariz şekilde bir hata yaptığında kabul mü ediyor, güneşe, yandaki arabaya, size, ekonomiye, akşam gireceği toplantıya mı bağlıyor bu hatasını?
Eğer yakın çevremizdeki insanları yargılamadan gözlemlemeyi başarabilirsek yani evet trafikte kurallara uymamayı seçiyor, hız yapıyor genellikle, aynalara çok bakmadığını fark ediyorum, sesini yükselterek konuşuyor, onu duymayacağını bilse bile yan arabadaki kişiye bir şeyler söylüyor, diğer şöförleri beğenmediğini fark ediyorum gibi yargısız bir alandan durum tespiti yapabilir isek ve bunu onunla paylaşıp ve aynı zamanda bu durumun bize ne hissettirdiğini gene yargısızca ifade edebilir isek o kişiye ve onunla olan ilişkimize fayda sağlarız. Yani sen gaza sık sık bastığında ben kendimi endişeli ya da güvensiz hissediyorum, ya da ben korkuyorum demek ‘sen böyle deli deli araba kullanırken hepimize bir şey olacak senin yüzünden, kaza on kere olmaz bir kere olur’ demeye göre o ilişkiyi nasıl geliştirir siz karar verin.
Ancak söylemek istediğim tam olarak bu değildi. Sıklıkla zihin yargılayarak değerlendirir. Siz benim önerime uyup yargılamadan gözlem yaptınız diyelim, ancak bu ana kadar o kişi araba kullanırken siz ona neler söylediniz ya da aklınızdan neler geçti buna da bakmanızı isterim. O kişi ile olan ilişkiniz önemli ve değerli ise hele de eşiniz ise bu kişi çocuklarınız varsa aranızda olup bitenler onlarında gelecekte kuracağı ilişkileri belirleyebileceği gibi tam şu anda sizlerle olan ilişkisini de belirliyor. Bunu söylerken omuzlarınıza yeni bir yük koymak değil amacım. Tam tersine yargılamadan sadece olana bakmakla ilgili pratik yapman ve bunu yaparken de aslında olan biteni her saniye nasıl da yargılamış olduğunu ve bunun sana, ilişkine, yaşamına ne yaptığını fark ederek omuzundaki yüklerin en azından bir kısmını bırakabilmene alan açmak.
Diğer konu da kişi, olay, durum, konu o an yargıladığın şey ne ise bu halini yani yargılama halini fark edebilirsen ve yargının ne olduğunu da fark edersen bunu yapmak en zorudur biliyorum ancak tam o anda dürüstçe ve gene yargısızca kendine bakabilirsen yargının kişi, olay, durum, konu ile ilgili olmayıp aslında tümüyle seninle ilgili olduğunu da görebilirsin belki. O yargı, yargılama hali, yargılama şekli seçtiğin kelimeler, varsa eğer gönderme yaptığın haller, durumlar aslında hepsi sensin, senin duruma bakışın. Rahatsızlığının, itirazının, yargının asıl kaynağı bunları değiştirmek için adım atmıyor olman. Bununla yüzleşebilirsen eğer işte iyileşme, şifalanma tam o anda başlar yani sorumluluğu aldığın anda.
